Inhoudsopgave
Niet alle cholesterolnieuws in de media klopt. Eieren zijn niet de vijand, verzadigd vet is genuanceerder dan ooit gedacht, en plantenstanolen doen wat ze beloven. Dit is de stand van de wetenschap.
LDL vs HDL: de basis
LDL-cholesterol (“slecht”) draagt cholesterol naar de vaatwanden en verhoogt bij hoge concentraties het risico op aderverkalking. HDL (“goed”) transporteert cholesterol terug naar de lever. De verhouding is relevanter dan het totaalcholesterol. Triglyceriden zijn een derde markeer — verhoogd bij veel suiker en alcohol.
Wat verhoogt LDL werkelijk?
Transvetten (gedeeltelijk gehydrogeneerde plantaardige oliën, in koekjes en snacks) verhogen LDL en verlagen HDL — de slechtste combinatie. Verzadigd vet verhoogt LDL, maar minder dan lang gedacht, en de bron maakt uit: verzadigd vet uit zuivel heeft een ander effect dan uit vleeswaren. Koolhydraten (met name suiker en wit meel) verhogen triglyceriden.
Wat verlaagt LDL aantoonbaar?
- Oplosbare vezels: haver, psyllium, peulvruchten binden galzuren, verlagen LDL 5-10%
- Plantenstanolen/sterolen: 2-3g/dag verlaagt LDL met 8-10% (in stanolenmargarine)
- Noten: 30g/dag verlaagt LDL met 3-5%, verbetert LDL-partikelgrootte
- Olijfolie (extra vierge): vervangt verzadigd vet, verbetert lipidenprofiel
- Vette vis: EPA/DHA verlaagt triglyceriden sterk (20-30%)
Eieren: hoe zit het echt?
Eieren bevatten veel cholesterol (200mg per ei), maar dieetcbolesterol heeft bij de meeste mensen een beperkt effect op LDL. De lever past zijn cholesterolproductie aan. Twee tot drie eieren per dag is voor gezonde mensen zonder familiale hypercholesterolemie niet problematisch.
Bronnen
- Mensink RP. Effects of saturated fatty acids on serum lipids. WHO/FAO report, 2016.
- Bhatt DL et al. Cardiovascular Risk Reduction with Icosapentaenoic Acid. NEJM, 2019.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg je huisarts voor persoonlijk advies.