Minipil bijwerkingen desogestrel — volledig uitgelegd

De minipil klinkt misschien als een ‘zachtere’ versie van de gewone pil, maar dat is niet helemaal juist. De minipil is een volwaardig anticonceptiemiddel met zijn eigen werking, voordelen en bijwerkingen. De meestgebruikte variant in Nederland bevat desogestrel — bekend onder de merknaam Cerazette (of generieke varianten zoals Desirett of Slinda).

Ben je de minipil aan het overwegen, of gebruik je hem al en wil je begrijpen wat je kunt verwachten? Dan is dit artikel voor jou.

Hoe werkt de desogestrel minipil?

Dit is een cruciale vraag, want de desogestrel minipil werkt anders dan de klassieke minipil.

De klassieke minipil (levonorgestrel)

De oudere minipil bevat levonorgestrel en werkt niet door de eisprong te onderdrukken. In plaats daarvan verdikt hij de baarmoederslijmprop (cervixslijm), waardoor zaadcellen de baarmoeder niet kunnen bereiken. Dit werkt goed — maar alleen als je de pil heel precies op tijd inneemt (marge van slechts 3 uur).

De desogestrel minipil (Cerazette e.d.)

De desogestrel minipil werkt anders en sterker: bij de meeste vrouwen onderdrukt hij ook de eisprong. Dit is vergelijkbaar met hoe de combinatiepil werkt, maar dan zonder oestrogeen. Bovendien verdikt hij het baarmoederhalslijm als extra barrière.

Resultaat: een betrouwbaardere bescherming dan de klassieke minipil, met een grotere innamemarge (12 uur in plaats van 3 uur), en een effectiviteit vergelijkbaar met de combinatiepil bij correct gebruik (meer dan 99%).

Voordelen van de desogestrel minipil ten opzichte van de combinatiepil

Waarom zou je voor de minipil kiezen in plaats van de gewone pil?

Geen oestrogeen — geschikt bij contra-indicaties

De combinatiepil bevat oestrogeen, wat bij sommige vrouwen niet gewenst of gecontraïndiceerd is. De desogestrel minipil is juist geschikt voor:

• Vrouwen met migraine met aura — oestrogeen verhoogt bij hen het beroerterisico; de minipil verhoogt dit risico niet
• Vrouwen met een verhoogd tromboserisico — de minipil verhoogt het risico op bloedstolsels niet
• Vrouwen met hart- en vaatziekterisico — roken boven de 35 jaar, hoge bloeddruk of hartaandoeningen kunnen de combinatiepil uitsluiten; de minipil is dan een alternatief
• Vrouwen die borstvoeding geven — oestrogeen kan de melkproductie verminderen; de minipil is veilig tijdens het geven van borstvoeding

Bijwerkingen van de desogestrel minipil

Nu het meest gezochte deel: wat kun je verwachten qua bijwerkingen?

1. Onregelmatige bloedingen — de meest voorkomende bijwerking

Dit is veruit de meest gerapporteerde bijwerking. De minipil verstoort het normale bloedingspatroon op verschillende manieren:

• Spotting of doorbraakbloedingen: Kleine, onverwachte bloedingen tussen menstruaties in
• Verlengde bloedingen: Bloedingen die langer duren dan normaal
• Frequentere bloedingen: Sommige vrouwen hebben vaker bloedverlies dan voorheen
• Wegblijven van de menstruatie (amenorroe): Bij 20-30% van de vrouwen blijft de menstruatie geheel weg — dit is normaal en onschadelijk, maar kan wennen zijn

Er is geen voorspellend patroon: elke vrouw reageert anders. De eerste drie maanden zijn vaak het onregelmatigst; daarna stabiliseert het patroon bij velen.

2. Acne

Omdat de minipil geen oestrogeen bevat (en dus geen anti-androgene werking van oestrogeen), kunnen de licht androgene eigenschappen van desogestrel bij gevoelige vrouwen acne geven of verergeren. Dit is niet bij iedereen het geval, maar het is een bekende bijwerking.

3. Stemmingsklachten

Net als bij de combinatiepil kan de minipil stemmingswisselingen, prikkelbaarheid of lichte somberheid geven. Doordat er geen oestrogeen is dat de stemming stabiliseert, ervaren sommige vrouwen een minder stabiele stemming. Dat gezegd hebbende: bij vrouwen die de combinatiepil niet verdragen qua stemming, is de minipil soms juist beter te verdragen — dit is individueel zeer wisselend.

4. Verminderd libido

Een afname van de seksuele interesse wordt door een deel van de gebruikers gerapporteerd. De exacte oorzaak is niet volledig opgehelderd, maar progestagenen kunnen de androgeenwerking verminderen, wat bij sommige vrouwen een effect heeft op libido.

5. Hoofdpijn

Hoofdpijn wordt gemeld als bijwerking, al is dit minder duidelijk dan bij de combinatiepil (waar oestrogeenschommelingen een bekende oorzaak zijn).

6. Gevoelige borsten

Borstgevoeligheid of -zwelling kan optreden, met name in de beginfase.

7. Ovariumcystes

De desogestrel minipil onderdrukt de eisprong niet altijd volledig. Dit kan leiden tot kleine functionele ovariumcystes — follikels die iets verder ontwikkelen maar niet ovuleren. Deze zijn doorgaans onschuldig en verdwijnen vanzelf, maar kunnen soms buikpijn of ongemak geven.

Inname en tijdstip: de 12 uur marge

Een van de grote voordelen van de desogestrel minipil ten opzichte van de klassieke minipil is de grotere tijdsmarge. Je hebt een marge van 12 uur — als je de pil normaal om 08:00 inneemt, kun je hem tot 20:00 diezelfde dag nemen zonder dat de anticonceptieve werking verloren gaat.

Tips voor consequente inname:

• Koppel de inname aan een dagelijkse gewoonte (tandenpoetsen, ontbijt)
• Stel een wekker in op je telefoon
• Gebruik een pillenbox of app voor herinneringen

Wat te doen bij een vergeten pil?

Als je de pil meer dan 12 uur te laat inneemt, geldt dat je bescherming mogelijk verminderd is.

Wat doe je dan? 1. Neem de vergeten pil zo snel mogelijk in, ook als dat betekent dat je twee pillen op één dag neemt 2. Ga door met je normale schema 3. Gebruik de komende 48 uur extra anticonceptie (condoom) als je seks hebt 4. Had je seks in de 12 uur voor je realiseerde dat je de pil vergeten was? Overweeg dan de morning-afterpil

Hoe lang voor de minipil werkt bij start?

Als je voor het eerst de desogestrel minipil begint:

• Start je op de eerste dag van je menstruatie: Je bent direct beschermd
• Start je op een andere dag in de cyclus: Je hebt de eerste 48 uur extra bescherming nodig (condoom)
• Na bevalling: Je kunt direct starten, ook bij borstvoeding
• Na een miskraam of abortus: Je kunt meteen beginnen

Voor wie is de desogestrel minipil het meest geschikt?

Wanneer stoppen met de minipil?

Overleg met je huisarts als:

• Onregelmatige bloedingen na 3-6 maanden niet stabiliseren
• Je last hebt van aanhoudende stemmingsklachten
• Je ernstige buikpijn ervaart (kan duiden op ovariumcyste)
• Je zwanger wilt worden (vruchtbaarheid herstelt snel na stoppen)

Samenvatting

• Desogestrel minipil werkt anders dan de klassieke minipil: het onderdrukt ook de eisprong
• Geen oestrogeen maakt het geschikt bij migraine met aura, borstvoeding en verhoogd tromboserisico
• Meest voorkomende bijwerking: onregelmatige bloedingen — spotting, wegblijven of frequentere bloedingen
• Andere bijwerkingen: acne, stemmingsklachten, verminderd libido, hoofdpijn
• Tijdsmarge van 12 uur — een stuk ruimer dan de klassieke minipil
• Vergeten pil: neem hem alsnog in, gebruik 48 uur extra anticonceptie en overweeg morning-afterpil bij recent onbeschermd contact

Bronnen

• NHG-standaard Anticonceptie — Nederlands Huisartsen Genootschap
• Farmacotherapeutisch Kompas: Hormonale anticonceptiva — KNMP
• Skovlund CW, et al. (2016). Association of Hormonal Contraception with Depression. JAMA Psychiatry. doi:10.1001/jamapsychiatry.2016.2387
• Gallo MF, et al. (2014). Combination contraceptives: effects on weight. Cochrane Database. Cochrane Review
• NVOG — Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg je huisarts of gynaecoloog voor persoonlijk advies.

Meer lezen

Periode uitstellen op vakantie — hoe werkt het veilig met de pil?

6 min leestijd

Anticonceptiepil en gewicht — welke pil heeft het minste effect?

6 min leestijd

Anticonceptiepil en depressie — risico’s per type pil

6 min leestijd