Sildenafil bijwerkingen — complete gids

Sildenafil — bekender als Viagra — is een van de meest gebruikte geneesmiddelen ter wereld. Het helpt miljoenen mannen met erectieproblemen, maar zoals elk geneesmiddel heeft het ook bijwerkingen. Sommige zijn mild en verdwijnen vanzelf; andere zijn serieux en vereisen direct medisch handelen.

In dit artikel gaan we door alle bijwerkingen heen: van de meest voorkomende kleine ongemakken tot de zeldzame maar ernstige risico’s — inclusief de absolute contra-indicatie die je echt moet kennen.

Hoe werkt sildenafil?

Om de bijwerkingen te begrijpen, helpt het om te weten hoe het middel werkt.

Sildenafil is een PDE5-remmer (fosfodiësterase type 5-remmer). Bij seksuele prikkeling maakt het lichaam stikstofmonoxide (NO) aan, dat een stof activeert genaamd cGMP. Deze stof ontspant de gladde spieren in de bloedvaten van de penis, waardoor meer bloed instroomt en een erectie mogelijk wordt.

PDE5 is een enzym dat cGMP afbreekt. Sildenafil blokkeert PDE5, waardoor cGMP langer actief blijft en de erectiereactie wordt versterkt.

Belangrijk: Sildenafil werkt niet bij afwezigheid van seksuele prikkeling. Je krijgt dus niet automatisch een erectie na inname.

Meest voorkomende bijwerkingen

Dit zijn de bijwerkingen die het vaakst optreden — bij 10% of meer van de gebruikers:

Hoofdpijn

De meest gerapporteerde bijwerking. Sildenafil verwijdt bloedvaten — niet alleen in de penis maar in het hele lichaam. De vasodilatatie in de bloedvaten van het hoofd kan hoofdpijn veroorzaken. Doorgaans mild en van voorbijgaande aard.

Wat helpt: Een lagere dosis, paracetamol bij hevige hoofdpijn, voldoende water drinken.

Blozen (flushing)

Warm, rood worden in het gezicht en soms nek en borst. Wordt veroorzaakt door dezelfde vasodilatatie als de hoofdpijn. Treft naar schatting 10-20% van de gebruikers. Hinderlijk maar onschadelijk.

Loopneus of verstopte neus

De vasodilatatie treft ook de neusslijmvliezen. Een loopneus of neusverstopping is een bekende bijwerking, met name bij hogere doses.

Duizeligheid

Kan optreden door de bloeddrukverlagende werking van sildenafil. Ga rustig staan na het innemen, met name als je ook bloeddrukverlagende medicijnen gebruikt.

Maagklachten

Maagpijn, misselijkheid of zuurbranden kunnen voorkomen. Innemen op een lege of lichte maag reduceert dit risico. Een vetrijke maaltijd vertraagt ook de werking van sildenafil.

Visusstoornissen — de blauwachtige waas

Een opvallende bijwerking: sommige gebruikers rapporteren een blauwachtige of blauwig-groene waas in het zichtsveld, verhoogde lichtgevoeligheid of wazig zien. Dit wordt veroorzaakt doordat sildenafil ook PDE6 remt, een enzym dat betrokken is bij de lichtverwerking in het netvlies.

De visuele bijwerking is tijdelijk en verdwijnt zodra het middel is uitgewerkt. Het treedt vaker op bij hogere doses (100mg) dan bij lagere doses.

Ernstige bijwerkingen — wanneer direct naar de dokter

De volgende bijwerkingen zijn zeldzaam maar ernstig. Lees ze goed door.

Plotselinge gehoorsverlies of oorsuizen

Er zijn gevallen gerapporteerd van plotseling gehoorsverlies (eenzijdig of beiderzijds) na gebruik van PDE5-remmers, waaronder sildenafil. De oorzaak is niet volledig opgehelderd, maar er wordt gedacht aan verminderde doorbloeding van het cochlea.

Als je na inname plotseling slechter hoort of oorsuizen ervaart: stop direct en bel je huisarts of ga naar de spoedeisende hulp.

Priapisme — een langdurige ongewenste erectie

Priapisme is een pijnlijke erectie die langer dan 4 uur aanhoudt zonder dat er seksuele prikkeling is. Het is een medisch noodgeval. Als de doorbloeding van de penis te lang verstoord is, kan blijvende schade aan het weefsel optreden.

Duurt je erectie langer dan 4 uur? Ga direct naar de spoedeisende hulp.

Ernstige bloeddrukdaling bij combinatie met nitraten

Dit is de absolute contra-indicatie van sildenafil en de meest levensgevaarlijke wisselwerking.

Nitraten — geneesmiddelen die worden gebruikt bij angina pectoris (pijn op de borst door hart- en vaatziekten) — verlagen ook de bloeddruk via een vergelijkbaar mechanisme. Combineer je sildenafil met nitraten, dan kan de bloeddruk dramatisch dalen, met shock, bewustzijnsverlies of in het ergste geval overlijden als gevolg.

De absolute contra-indicatie: nitraten

Dit mag je nooit combineren met sildenafil:

• Nitroglycering (spray, tablet, pleister — ook bekend als glyceryltrinitraat)
• Isosorbidedinitraat (ISDN)
• Isosorbidemononitraat (ISMN)
• Amylnitriet (“poppers”) — ook recreatief gebruik is gevaarlijk

Als je nitraten gebruikt, is sildenafil absoluut gecontraïndiceerd. Er is geen veilige wachttijd. Als je twijfelt of je nitraten gebruikt, controleer dan je medicatielijst of vraag je apotheek.

Wanneer mag je sildenafil niet gebruiken?

Naast nitraten zijn er meer situaties waarin sildenafil gevaarlijk of gecontraïndiceerd is:

• Recent hartinfarct of beroerte (minder dan 6 maanden geleden): Het lichaam is nog herstellende en seksuele activiteit zelf is al belastend voor het hart; sildenafil maakt dit risico groter
• Ernstige hartaandoeningen of hartfalen: Overleg altijd met een cardioloog
• Ernstig lage bloeddruk (< 90/50 mmHg): Sildenafil verlaagt de bloeddruk nog verder
• Ernstige leverfunctiestoornissen: Sildenafil wordt afgebroken in de lever; een slechte leverfunctie leidt tot hogere bloedspiegels
• Erfelijke oogaandoeningen (zoals retinitis pigmentosa): PDE6-remming kan dit verergeren
• Gebruik van alfa-blokkers (voor prostaatvergroting of hoge bloeddruk): Kan de bloeddruk te sterk verlagen; start met laagste dosis sildenafil

Doses: 25mg, 50mg en 100mg

Sildenafil is beschikbaar in drie doses:

Neem sildenafil 30 tot 60 minuten voor seksuele activiteit in. Vermijd een vetrijke maaltijd vlak voor inname — dit vertraagt de opname aanzienlijk.

Hoe lang werkt het? Gemiddeld 4 tot 6 uur. Sommige mannen merken werking tot 8 uur na inname.

Generiek sildenafil vs. Viagra — wat is het verschil?

Sinds het patent op Viagra verlopen is, zijn er generieke sildenafil-tabletten beschikbaar. Chemisch zijn ze identiek — dezelfde werkzame stof, zelfde dosering. Het enige verschil is de prijs (generiek goedkoper) en de tabletkleur/verpakking.

In Nederland is generiek sildenafil verkrijgbaar via een recept bij de huisarts of via gecertificeerde online aanbieders met een medische beoordeling.

Samenvatting: de belangrijkste punten

• Sildenafil is een PDE5-remmer; het werkt alleen bij seksuele prikkeling
• Meest voorkomende bijwerkingen: hoofdpijn, blozen, loopneus, duizeligheid, maagklachten
• Visuele bijwerking: blauwachtige waas — tijdelijk, vaker bij 100mg
• Ernstige bijwerkingen: plotseling gehoorsverlies, priapisme (meer dan 4 uur erectie = noodgeval)
• Absolute contra-indicatie: nitraten — combinatie kan dodelijk zijn
• Niet gebruiken bij recent hartinfarct/beroerte, ernstige hartaandoeningen of ernstig lage bloeddruk
• Generiek sildenafil is chemisch identiek aan Viagra, maar goedkoper

Bronnen

• EAU Guidelines on Erectile Dysfunction — European Association of Urology
• Farmacotherapeutisch Kompas: Sildenafil — KNMP
• Farmacotherapeutisch Kompas: Tadalafil — KNMP
• Hatzimouratidis K, et al. (2010). Guidelines on Male Sexual Dysfunction. European Urology.
• NHG-standaard Erectiele disfunctie — Nederlands Huisartsen Genootschap

Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg je huisarts voor persoonlijk advies.