Inhoudsopgave
- Hoe werkt Mounjaro en waarom is het anders?
- GLP-1 receptor (net als Wegovy)
- GIP receptor (het extra element van Mounjaro)
- Veelvoorkomende bijwerkingen van Mounjaro
- Misselijkheid
- Diarree
- Braken
- Constipatie
- Buikpijn
- Verminderde eetlust
- Minder voorkomende maar serieuze bijwerkingen
- Hypoglykemie (lage bloedsuiker) bij diabetici
- Pancreatitis
- Galstenen (cholelithiasis)
- Hartslag verhoging
- Alopecia (haaruitval)
- Het theoretische risico op schildklierkanker
- Contra-indicaties voor Mounjaro
- Hoe verminderen bijwerkingen in de tijd?
- Het doseringstitratieschema van Mounjaro in Nederland
- Bijwerkingenprofiel Mounjaro vs Wegovy: wat zijn de verschillen?
- Wanneer moet je direct medische hulp zoeken?
- Samenvatting
Mounjaro wordt steeds vaker voorgeschreven in Nederland, en dat is niet voor niets: in de SURMOUNT-trials behaalde tirzepatide indrukwekkende gewichtsverliescijfers van gemiddeld 20% of meer. Maar met een krachtig medicijn komen ook vragen over bijwerkingen. In dit artikel leggen we alles uit: wat Mounjaro uniek maakt ten opzichte van andere afslankmedicatie, welke bijwerkingen je kunt verwachten, hoe je ermee omgaat en wanneer je je huisarts inschakelt.
Hoe werkt Mounjaro en waarom is het anders?
Om bijwerkingen te begrijpen, moet je eerst weten hoe Mounjaro werkt. Tirzepatide is geen gewone GLP-1 agonist — het is een dubbele agonist: het activeert zowel de GLP-1 receptor als de GIP receptor.
GLP-1 receptor (net als Wegovy)
GLP-1 (glucagon-like peptide-1) is een darmhormoon dat na het eten wordt aangemaakt. Het stuurt signalen naar de hersenen die verzadiging bevorderen, remt de productie van glucagon (wat bloedsuiker verlaagt), vertraagt de maagontlediging en stimuleert insulineproductie. Dit is het mechanisme dat Wegovy (semaglutide) ook gebruikt.
GIP receptor (het extra element van Mounjaro)
GIP (glucose-dependent insulinotropic polypeptide) is een hormoon dat tirzepatide onderscheidt van alle andere GLP-1 medicijnen. GIP werkt op vetcellen en hersenen en versterkt het verzadigingsgevoel. Interessant genoeg verbetert GIP ook de manier waarop cellen reageren op insuline, wat bijdraagt aan het metabole effect van Mounjaro.
De combinatie van deze twee mechanismen maakt Mounjaro tot nu toe het meest effectieve goedgekeurde afslankmedicijn — maar het maakt het lichaam ook op twee manieren tegelijk “anders aan het werk te zetten,” wat het bijwerkingenprofiel iets komplekser maakt dan bij alleen-GLP-1 medicijnen.
Veelvoorkomende bijwerkingen van Mounjaro
De meest voorkomende bijwerkingen zijn spijsverteringsgerelateerd. Dit komt direct voort uit het GLP-1-mechanisme: vertraagde maagontlediging en effecten op het maag-darmkanaal.
Misselijkheid
De meest gerapporteerde bijwerking bij tirzepatide. In de SURMOUNT-1 trial meldde 31-45% van de deelnemers misselijkheid, afhankelijk van de dosis. De misselijkheid is typisch het hevigst bij de start van de behandeling en bij elke dosisverhoging. Ze neemt bij de meeste mensen af na 4-8 weken per dosisstap.
Wat helpt: kleine maaltijden, langzaam eten, vetarme voeding, injectietijdstip aanpassen (sommigen ervaren minder misselijkheid bij ’s avonds injecteren).
Diarree
Ongeveer 17-23% van de gebruikers in de trials rapporteerde diarree. Het mechanisme: GLP-1 beïnvloedt de darmbeweging, waardoor de transit van voedsel door de darmen soms versnelt in plaats van vertraagt. Dit is tegenstrijdig met de vertraagde maagontlediging en treedt niet bij iedereen op.
Wat helpt: voldoende vocht, vezels met mate verhogen, maaltijdsamenstelling aanpassen. Bij ernstige of aanhoudende diarree: contact arts.
Braken
Komt minder vaak voor dan misselijkheid maar treedt op bij 9-12% van de gebruikers. Braken is bij de meeste mensen mild en tijdelijk. Herhaaldelijk braken is een reden om contact op te nemen met je arts.
Constipatie
Een deel van de gebruikers ervaart het omgekeerde van diarree: de vertraagde maagontlediging leidt ook tot een tragere darmbeweging. Constipatie komt voor bij 14-17% van de gebruikers en is een van de persistentere bijwerkingen — het kan langer aanhouden dan misselijkheid.
Wat helpt: voldoende water (minimaal 1,5-2 liter per dag), beweging, vezels (groenten, fruit, volkoren), en indien nodig een mild laxeermiddel na overleg met je apotheker.
Buikpijn
Buikpijn of een ongemakkelijk gevoel in de buik treedt op bij 10-15% van de gebruikers. Dit is meestal mild en tijdelijk. Ernstige, aanhoudende of plotselinge buikpijn is een alarmsignaal.
Verminderde eetlust
Technisch gezien het gewenste effect, maar het kan ook te ver gaan. Sommige mensen eten te weinig, wat kan leiden tot nutriëntentekorten en vermoeidheid. Zorg ervoor dat je voldoende eiwitten, vitamines en mineralen binnenkrijgt, ook als de porties kleiner worden.
Minder voorkomende maar serieuze bijwerkingen
Hypoglykemie (lage bloedsuiker) bij diabetici
Tirzepatide versterkt de insulinewerking. Bij mensen die gelijktijdig insuline of sulfonylureumderivaten gebruiken (bloedsuikerverlagende middelen), kan dit leiden tot hypoglykemie — te lage bloedsuiker. Symptomen zijn: trillen, zweten, hartkloppingen, verwardheid, duizeligheid.
Bij niet-diabetici zonder bloedsuikerverlagende medicatie is hypoglykemie praktisch niet aan de orde, omdat het GIP-mechanisme van tirzepatide alleen insulineafgifte stimuleert wanneer de bloedsuiker daadwerkelijk verhoogd is (glucose-afhankelijk mechanisme).
Let op als je: diabetes type 2 hebt en insuline gebruikt. Bespreek dosisaanpassingen altijd met je arts voordat je start met Mounjaro.
Pancreatitis
Ontsteking van de alvleesklier is een zeldzame maar ernstige bijwerking die gerapporteerd is bij GLP-1 agonisten, inclusief tirzepatide. De incidentie is laag, maar de aandoening kan ernstig verlopen.
Alarmsignalen: Plotselinge, hevige buikpijn die uitstraalt naar de rug, gepaard met misselijkheid en braken. Dit vereist directe medische hulp (spoedeisende hulp).
Contra-indicaties voor Mounjaro: bestaande pancreatitis of een voorgeschiedenis van herhaaldelijke pancreatitis.
Galstenen (cholelithiasis)
Snel gewichtsverlies verhoogt het risico op galstenen — dit geldt voor elke vorm van aanzienlijk gewichtsverlies, ook via chirurgie of dieet. De klinische trials rapporteerden gallbladder-gerelateerde bijwerkingen bij tirzepatide. Symptomen van galstenen: pijn in de rechterbovenbuik, met name na vetrijke maaltijden.
Hartslag verhoging
Een lichte stijging van de hartslag (gemiddeld 2-4 slagen per minuut) werd gerapporteerd in de SURMOUNT trials. Dit is vergelijkbaar met andere GLP-1 agonisten. Bij mensen met bestaande hartritmestoornissen verdient dit extra aandacht.
Alopecia (haaruitval)
Haaruitval werd gerapporteerd bij 2-3% van de gebruikers in de trials. Dit lijkt grotendeels samen te hangen met het snelle gewichtsverlies en de verminderde calorie-inname, niet specifiek met tirzepatide zelf. Haaruitval bij snel gewichtsverlies (telogen effluvium) is tijdelijk en herstelt doorgaans na stabilisatie van het gewicht en verbetering van de voedingsstatus.
Het theoretische risico op schildklierkanker
In laboratoriumstudies bij ratten en muizen veroorzaakten GLP-1 agonisten (inclusief tirzepatide) een verhoogde incidentie van medullaire schildkliercarcinomen. Dit is de reden voor de absolute contra-indicatie bij mensen met: – Medullaire schildkliercarcinoom (MTC) in de persoonlijke voorgeschiedenis – Multiple Endocriene Neoplasie type 2 (MEN2) — een erfelijke aandoening waarbij het risico op MTC verhoogd is
Het is belangrijk te benoemen dat het verband bij knaagdieren werd gevonden door een mechanisme (C-cel stimulatie) dat bij mensen veel minder relevant lijkt. In de grote klinische trials werd geen verhoogde incidentie van schildklierkanker bij mensen gevonden. De EMA heeft desondanks besloten deze contra-indicatie op te nemen als voorzorgsmaatregel.
Als je een familiegeschiedenis hebt van schildklierkanker, bespreek dit dan altijd met je arts voordat je met Mounjaro start.
Contra-indicaties voor Mounjaro
Mounjaro mag niet gebruikt worden bij: – Zwangerschap of borstvoeding – Medullaire schildkliercarcinoom of MEN2 in de persoonlijke of familiegeschiedenis – Overgevoeligheid voor tirzepatide of andere bestanddelen van het product – Diabetes type 1 (Mounjaro is niet onderzocht en niet goedgekeurd voor type 1)
Wees voorzichtig bij (overleg altijd met je arts): – Ernstige nierinsufficiëntie – Ernstige leverfunctiestoornissen – Gelijktijdig gebruik van insuline of sulfonylureum – Bekende maagontledingsstoornis (gastroparesis)
Hoe verminderen bijwerkingen in de tijd?
De meeste bijwerkingen van Mounjaro nemen af naarmate je langer de behandeling volgt. De reden: je lichaam past zich aan aan de vertraagde maagontlediging en de veranderde hormoonbalans. Elke dosisverhoging kan tijdelijk nieuwe klachten geven, maar ook die verdwijnen meestal binnen enkele weken.
Het langzame doseringstitratieschema is specifiek ontworpen om de overgang zo geleidelijk mogelijk te maken.
Het doseringstitratieschema van Mounjaro in Nederland
| Periode | Dosis |
|---|---|
| Maand 1-2 (week 1-4) | 2,5 mg per week |
| Maand 3-4 (week 5-8) | 5 mg per week |
| Maand 5-6 (facultatief) | 7,5 mg per week |
| Maand 7-8 (facultatief) | 10 mg per week |
| Maand 9-10 (facultatief) | 12,5 mg per week |
| Onderhoud | 15 mg per week (maximumdosis) |
De dosisverhoging is optioneel: als je goed resultaat hebt bij een lagere dosis en de bijwerkingen aanvaardbaar zijn, hoef je niet per se door te gaan naar de maximale dosis. Bespreek dit altijd met je behandelend arts.
Bijwerkingenprofiel Mounjaro vs Wegovy: wat zijn de verschillen?
In het algemeen zijn de bijwerkingen van Mounjaro en Wegovy vergelijkbaar van aard — beide zijn spijsverteringsgerelateerd — maar er zijn nuanceverschillen:
- Misselijkheid: Vergelijkbaar, maar kan bij Mounjaro iets frequenter zijn door de duale werking
- Diarree: Enigszins hogere incidentie bij Wegovy (semaglutide)
- Constipatie: Vergelijkbaar tussen beide
- Gewichtsverlies: Mounjaro gemiddeld hoger (~20%) vs Wegovy (~15%), wat kan betekenen dat bijwerkingen gerelateerd aan snel gewichtsverlies (haaruitval, vermoeidheid) iets meer voorkomen
- Cardiovasculaire bescherming: Beide middelen lijken cardiovasculaire voordelen te hebben; voor Mounjaro lopen er nog langetermijnstudies (SURPASS-CVOT)
Wanneer moet je direct medische hulp zoeken?
Bel je huisarts of ga naar de spoedeisende hulp bij: – Plotselinge, hevige buikpijn (mogelijk pancreatitis) – Ernstig braken waarbij je geen vloeistoffen kunt binnenhouden – Tekenen van ernstige allergische reactie (netelroos, zwelling van gezicht/lippen/keel, moeite met ademen) – Symptomen van hypoglykemie als je diabetesmedicatie gebruikt (trillen, verwardheid, zweten) – Geelzucht of gele verkleuring van ogen/huid
Samenvatting
Mounjaro (tirzepatide) is een effectief afslankmedicijn dat werkt via een uniek dubbel mechanisme (GLP-1 + GIP). De meest voorkomende bijwerkingen zijn spijsverteringsgerelateerd: misselijkheid, diarree, braken, constipatie en buikpijn. Deze zijn voor de meeste mensen tijdelijk en nemen af tijdens de behandeling. Serieuze bijwerkingen zoals pancreatitis zijn zeldzaam maar vereisen onmiddellijke medische aandacht. Mensen met medullaire schildkliercarcinoom in de voorgeschiedenis of MEN2 mogen Mounjaro absoluut niet gebruiken. Het langzame opbouwschema helpt de bijwerkingen beheersbaar te houden.
Bronnen
- EMA — Wegovy (semaglutide) Europees openbaar beoordelingsrapport — European Medicines Agency
- EMA — Mounjaro (tirzepatide) Europees openbaar beoordelingsrapport — European Medicines Agency
- Wilding JPH, et al. (2021). Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity (STEP 1). NEJM. doi:10.1056/NEJMoa2032183
- Jastreboff AM, et al. (2022). Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity (SURMOUNT-1). NEJM. doi:10.1056/NEJMoa2206038
- NHG-standaard Obesitas — Nederlands Huisartsen Genootschap
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg je huisarts voor persoonlijk advies over afslankmedicatie.